Base-isolation op een parkeergaragedak

-Overgenomen artikel uit 'Bouwen in het Noorden' #90 2019-

De wijk Ebbingekwartier op het voormalige CiBoGa-terrein in Groningen is uitgebreid met 74 woningen en 5 appartementen. Fase 6 van de ontwikkeling die al in 1998 begon, was om vele redenen zeer uitdagend. Het Circus-, Boden- en Gasterrein (CiBoGa) aan de noordoostelijke rand van de Groninger binnenstad werd vanaf 1998 gesaneerd, om plaats te maken voor parkeergarage Boterdiep en nieuwbouwwijk Ebbingekwartier. De private ontwikkelingscombinatie IMA realiseerde begin deze eeuw drie appartementengebouwen, maar toen het tijd was om het vierde te ontwikkelen, was de woningmarkt ingestort. Uit marktonderzoek bleek dat er voornamelijk vraag was naar grondgebonden woningen op deze unieke plek, maar een specifieke doelgroep was ook zeer geïnteresseerd in luxe appartementen. 

Nieuw plan

Toen in 2015 de stofwolken van de crisis waren opgetrokken, besloot de enig overgebleven aandeelhouder VanWonen opnieuw te kijken naar fase 6 van het Ebbingekwartier: ‘Uit ons marktonderzoek door middel van crowdsource bleek dat er voornamelijk behoefte was aan grondgebonden woningen’, legt Anne van der Haar van het bedrijf uit. ‘Na klantenpanelavonden hebben wij uiteindelijk een zeer divers aanbod van 74 grondgebonden woningen en 5 luxe appartementen ontwikkeld: van ca. 75 tot 200 vierkante meter groot.’ VanWonen benaderde BDG Architecten voor het ontwerp en Plegt-Vos voor de bouw van 28 verschillende typen woningen. ‘Met beukmaten van 6 meter, 5,40 meter of 4,5 Woningbouw 80 meter, vierlaags of tweelaags met kap… en dan nog de bewonersopties die voor variatie zorgen. Als je hier woont heb je echt een uniek huis dat direct aanvoelt als een thuis’, zegt Van der Haar. Voor Plegt-Vos was die verscheidenheid reden om de klus ‘als utiliteitsbouw en niet als woningbouw aan te vliegen’, zegt Jan Wemmenhove, destijds hoofduitvoerder van Plegt-Vos Noord. ‘Onze werkvoorbereiders en uitvoerders hebben er heel veel werk in gestoken om zo goed mogelijk te bouwen.’ Van der Haar: ‘Wij werken altijd met aannemers die zich onderscheiden in het klanttraject, in individuele aandacht voor iedere koper. Daar kan niet iedereen in mee.’
‘Hier heb je echt een uniek huis dat direct aanvoelt als een thuis’ - Anne van der Haar

‘Bouwen op een parkeergarage lijkt makkelijk, maar is het niet’ - Peter Luyendijk

Aardbevingsbestendig
Los van de variatie per woning waren er twee belangrijke uitdagingen voor het project: het wijkje kwam bovenop de parkeergarage en het moest aardbevingsbestendig worden uitgevoerd. Tijdens de planontwikkeling drong het besef door dat ook de stad Groningen niet geheel veilig was voor schade door gaswinningsbevingen. ‘Het proces was al zo ver gevorderd dat we ervoor kozen het bestaande ontwerp ‘om te katten’, in plaats van een nieuwe constructie te ontwerpen’, zegt Van der Haar. De meest voor de hand liggende oplossing werd daarmee het ontkoppelen van bebouwing en ondergrond. ‘Base-isolation’, aldus Peter Luyendijk, constructeur van abtWassenaar. ‘Je zet de huizen op schotels die horizontaal kunnen bewegen. Als de bodem – in dit geval de garage – gaat bewegen, schuift die onder de bebouwing door. Daarmee verlaag je zowel de seismische krachten in de woningen als ook de seismische krachten in de parkeergarage. Voor deze oplossing is een dubbele fundering nodig en daarom is dit goed toepasbaar op het kelderdek.’ Voor het overige bood het garagedak eerder hoofdbrekens dan gemak. Voor Plegt-Vos onder meer omdat telkens maximaal twee nooduitgangen afgesloten mochten worden en dus de bouwrouting steeds anders moest. ‘Maar ook de aanleg van het hoofdtracé van de nutsleidingen was logistiek veel lastiger dan anders: dat moest tijdens de realisatie van de woningen nog gebeuren. Dat vergde dus heel veel afstemming en overleg.’ Bij dit overleg was regelmatig ook GGB Installaties als ‘co-maker’ van Plegt-Vos betrokken. Bert Boer van het bedrijf uit Zuidbroek: ‘We hebben wel vaker aardbevingsbestendig gebouwd, maar niet op een betonnen vloer. Je hebt minder ruimte voor je leidingen, dus het is van belang dat je vroeg betrokken wordt en over elk aspect mag meepraten. In teamverband hebben we goede oplossingen bedacht.’ Boer: ‘Het tempo lag hoog, er zat veel arbeid in per woning en uiteraard ook veel variatie, want iedere koper had eigen keuzes gemaakt voor keuken en badkamer en dergelijke.’

Belasting

Peter Luyendijk: ‘Het lijkt zo makkelijk, bouwen op een parkeergarage. Je hebt immers al een mooi harde ondergrond. Maar in werkelijkheid is het juist moeilijker dan bouwen op het maaiveld.’ De constructie van parkeergarage Boterdiep was afgestemd op het origineel bedachte appartementencomplex. ‘De kolommen in de garage staan 7,8 meter uit elkaar in een vierkant grid, zodat er steeds drie auto’s tussen passen. Maar doordat de beukmaten en oriëntatie van de woningen niet afgestemd waren op dit grid, moest een zware funderingsconstructie gemaakt worden om de krachten alsnog naar de juiste punten af te voeren’, zegt Luyendijk. ‘Vervolgens bleek dat de totale belasting op de funderingspalen onder de kelder te hoog zou worden, wanneer we op de normale manier woningen zouden bouwen met betonnen wanden en vloeren. We hebben op enkele plaatsen geschoven met de woningen om ze beter te positioneren op het onderliggende grid. Daarnaast zijn voor sommige huizen de bovenste etages in hsb uitgevoerd.’ Wemmenhove: ‘Daarvoor hebben we massief houten stabilisatiewanden van EkoFLin gebruikt.’ Het belastingsvraagstuk speelde ook bij de inrichting van de tuinen en de openbare ruimte. Luyendijk: ‘Daar kon niet gewoon 1,3 meter grond op gestort worden. In de binnentuinen van de drie bouwblokken is eerst vijftig centimeter piepschuim en vervolgens zeventig centimeter grond aangebracht. In de publieke straten is een mix van argexkorrels en grond gebruikt om gewicht te reduceren.’

 

‘Project aangevlogen als utiliteitsbouw’ - Jan Wemmenhove
Woningbouw 83 ‘In teamverband goede oplossingen bedacht’ - Bert Boer

Detaillering Base-isolation op sliders heeft niet zoveel zin als de woningen vervolgens geen ruimte hebben om te bewegen. ‘Tussen het bouwblok en het grondpakket van tuinen en straten was een dilatatie nodig van 15 centimeter breed’, legt Luyendijk uit. ‘Maar dan heb je vanuit het gevelmetselwerk een detail nodig dat daar netjes overheen schuift.’ Wemmenhove: ‘Het aanpassen van die details is allemaal tijdens de bouwfase bedacht. Vanuit ervaring bij eerdere projecten konden wij daarover adviseren.’ Het gevelmetselwerk, dat door Van der Haar wordt bestempeld als ‘een eigentijdse variant van de Groningse baksteenarchitectuur’, noemt Wemmenhove ‘heel bewerkelijk’. ‘Maar toen het uit de steigers was, bleek wel dat het echt heel mooi is zo.’ Van Dijk Metaalbewerking is door Plegt-Vos en de Gemeente Groningen benaderd om mee te denken over de seismische details en afwerking van de woningen aan het Ebbingekwartier te Groningen. Dit naar aanleiding van enkele eerdere projecten waar wij een bijdrage aan hebben geleverd. Bij De Jakobijn hebben we eveneens de seismische details ontworpen en uitgevoerd. Voor het project in het Ebbingekwartier hebben we dezelfde uitvoering toegepast. Voor het project Courtine hebben we de hekwerken en cortenstalen bloembakken geproduceerd en geplaatst. Verder hebben we de hele afwerking op het terrein op het Ebbingekwartier voorzien van stalen trappen en cortenstalen details.
 
Trots

Van der Haar: ‘Aardbevingsbestendig bouwen op een parkeergarage was niet eerder gedaan in Nederland. De normeringen daarvoor kwamen pas tijdens de ontwikkeling van ons project beschikbaar. Daardoor liepen we best vaak ergens tegenaan, waar met spoed een oplossing voor gevonden moest worden. Noem het een trial-and-error-project: het vraagt veel meer energie en regie tijdens de uitvoering dan een normaal project. Ik kan wel zeggen dat we samen ontzettend trots kunnen zijn dat we dit hebben gerealiseerd.’ Boer wil graag een compliment maken aan de projectleiding en uitvoerders van Plegt-Vos: ‘Dit was een complexe bouw, die heel snel moest, maar zij wisten een heel goede sfeer neer te zetten: positief, mét elkaar en niet ieder voor zich. Al zijn er nog zoveel uitdagingen, zo blijft het werk leuk.’
 
74 WONINGEN EN 5 APPARTEMENTEN
Opdrachtgever & ontwikkelaar : VanWonen

BOUWTEAMLEDEN
Architect : BDG Architecten
Constructeur : abtWasssenaar
Aannemer : Plegt-Vos
Bouwgroep Installateur E&W : GGB Installaties

ONDERAANNEMERS EN LEVERANCIERS
Seismische details : J. van Dijk metaalbewerking
Staalconstructie : Staalbouw Smid Hoogkerk
Glas- en schilderwerk : Kuurman Noord
Dekvloeren, stucwerk en binnenwanden : Heigro
 

Bekijk de pdf

Meer publicaties en projecten in de media

Blijf op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen en belangrijke gebeurtenissen

-inventief met techniek-

Contactgegevens


Rummerinkhof 6
9751 SL Haren

Telefoon: +31 (0)50 534 7345
E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Social


  • Lorem ipsum dolor sit amet.
  • Lorem ipsum dolor sit amet.
  • Lorem ipsum dolor sit amet.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.